Integracja sensoryczna to proces, dzięki któremu mózg odbiera, przetwarza i organizuje bodźce zmysłowe z otoczenia. Jednym z często pomijanych, a bardzo istotnych zmysłów w terapii SI jest węch. Aromaterapia w integracji sensorycznej to coraz częściej wykorzystywane narzędzie wspierające dzieci z zaburzeniami przetwarzania bodźców zapachowych. W tym artykule wyjaśniamy, jak zapachy mogą wspomagać terapię i jak je stosować w praktyce.
Kiedy dziecko ma problem z przetwarzaniem zapachów?
Dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej mogą reagować na zapachy w nietypowy sposób. Czasem są one nadwrażliwe – silnie reagują nawet na delikatne wonie, odczuwając je jako nieprzyjemne, drażniące, a wręcz nie do zniesienia. W innych przypadkach mamy do czynienia z niedowrażliwością – dziecko może nie reagować na zapachy w ogóle lub potrzebować bardzo intensywnych bodźców zapachowych, by je zauważyć.
Problemy z przetwarzaniem bodźców zapachowych mogą wpływać na wiele aspektów codziennego funkcjonowania: od niechęci do jedzenia niektórych potraw, przez trudności w skupieniu się, aż po unikanie określonych miejsc lub sytuacji społecznych.
Aromaterapia w integracji sensorycznej – jak działa?
Aromaterapia w integracji sensorycznej polega na celowym stosowaniu zapachów w celu stymulacji lub modulacji układu węchowego. W zależności od potrzeb dziecka, zapachy mogą:
- pobudzać – w przypadku niedowrażliwości, używa się zapachów intensywnych, np. cytrusowych lub miętowych,
- uspokajać – w sytuacji nadwrażliwości stosuje się delikatne, łagodne zapachy, np. lawendę, rumianek czy wanilię,
- wzmacniać koncentrację i uwagę, np. olejek rozmarynowy czy cytrynowy,
- regulować emocje i napięcie nerwowe, co wpływa korzystnie na przebieg terapii.
Aromaterapia może być wykorzystywana jako forma wstępnego przygotowania do zajęć lub jako element konkretnych ćwiczeń sensorycznych.
Przykładowe ćwiczenia z wykorzystaniem zapachów
Terapia z użyciem zapachów może przyjmować różne formy – od prostych zabaw, po zorganizowane ćwiczenia sensoryczne:
- Zgadnij, co to za zapach – dziecko z zawiązanymi oczami wącha różne zapachy i próbuje je rozpoznać. Uczy to uważności i koncentracji.
- Zabawa w kuchnię – wspólne gotowanie z naciskiem na eksplorację zapachów przypraw i składników.
- Strefa relaksu – połączenie zapachu lawendy z masażem dłoni lub głowy wspiera wyciszenie i przygotowanie do dalszej terapii.
- Zapachowe buteleczki sensoryczne – małe słoiczki z gąbką nasączoną olejkiem eterycznym, do stosowania w kąciku wyciszenia.
- Zabawy plastyczne z naturalnymi materiałami zapachowymi, np. ciastoliną z olejkiem pomarańczowym.
Ważne, aby zapachy były naturalne i bezpieczne – najlepiej korzystać z certyfikowanych olejków eterycznych w odpowiednim rozcieńczeniu.
Czy aromaterapia jest dla każdego?
Nie każde dziecko reaguje dobrze na aromaterapię. W przypadku silnej nadwrażliwości zapachowej należy wprowadzać zapachy stopniowo, z dużą uważnością na reakcję dziecka. Terapia zawsze powinna być prowadzona przez doświadczonego terapeutę SI, który dobierze odpowiednie bodźce zapachowe w oparciu o indywidualną diagnozę.
Rodzice powinni być informowani o zapachach używanych podczas terapii – niektóre dzieci mogą mieć alergie lub inne przeciwwskazania do kontaktu z olejkami eterycznymi.
Aromaterapia w integracji sensorycznej – podsumowanie
Aromaterapia w integracji sensorycznej to skuteczne i coraz popularniejsze narzędzie wspomagające pracę z dziećmi z zaburzeniami węchowymi. Dzięki odpowiednio dobranym zapachom można nie tylko stymulować lub wyciszać układ nerwowy, ale też budować pozytywne doświadczenia sensoryczne i wspierać rozwój emocjonalny dziecka. Choć to tylko jeden z wielu elementów terapii SI, to w odpowiednich rękach może przynieść zauważalne korzyści.